‘We wisten niet dat het bijzonder was’
Door Agnes de Goede en Joke Knoop
(voor het Brabants Dagblad van 17 januari 2009)
De Turkse moskee heeft sinds kort twee vrouwelijke bestuursleden. De vrouwen willen vooral maatschappelijke thema’s aansnijden.
De twee nieuwe vrouwelijke bestuursleden poseren trots in de Suleymaniye moskee. Hun trots geldt de fraaie moskee, niet zozeer hun uitverkiezing als bestuurslid. “Pas door de reacties van buiten wisten we dat het bijzonder was. Daar hadden we helemaal niet bij stilgestaan”, zegt Naciye Tuglaci-Baytemir (28). Haar medebestuurslid Hilal Nerminer-Altin (31) knikt instemmend. Nadat hun uitverkiezing in het Brabants Dagblad had gestaan, werden ze tot hun verbazing gefeliciteerd. Ook in de eigen gemeenschap waren de reacties positief. “We hadden wat tegengeluiden verwacht, maar die hebben we helemaal niet gehoord. De reacties waren geweldig, zo spontaan. Ook de oude mannen feliciteerden ons, ze omhelsden ons. En we hebben de indruk dat er meer oudere vrouwen naar de moskee zijn gekomen.”
De Turkse moskee is een van de weinigen in Nederland met vrouwelijke bestuursleden, In Brabant is de moskee de enige. Voor de moskeegangers zijn de gezichten van de twee vrouwen vertrouwd. Ze doen veel vrijwilligerwerk voor met name jongeren en vrouwen. De moskee is immers niet alleen een gebedshuis. Er is een flink aantal lokalen voor andere activiteiten. Hilal en Naciye willen in hun bestuurswerk vooral het accent leggen op maatschappelijke problemen. Hun achtergrond helpt daarbij: Naciye is bedrijfsjuriste en Hilal is onderwijzeres aan een basisschool.
Beiden hebben bestuurservaring. Hilal richtte in haar vorige woonplaats Den Bosch met succes een Turkse meisjesgroep op en was actief binnen de PvdA. Bovendien was haar vader lange jaren voorzitter van de moskee in Den Bosch. Hij heeft haar erop gewezen dat je deze functie er niet even bij doet. En dat het besturen van een grote moskee ook grote verantwoordelijkheden met zich meebrengt.
Naciye zat twee jaar in het participatieteam, waarin zij de gemeente Tilburg adviseerde over allochtone vrouwen. Ze is actief bij de Nieuwe Brabantse Academici (waar 90 procent een niet-Nederlandse afkomst heeft). Beiden zijn getrouwd, hebben geen kinderen. Hun mannen zijn actief als vrijwilliger in de moskee.
Zij zijn gewend het voortouw te nemen. Was het moskeebestuur op zoek naar types zoals zij? Hilal: ‘Ik denk het wel.” Naciye vult aan: “Je moet je mening durven zeggen. Het zijn bij de vergadering meestal mannen (het nieuwe bestuur telt negen mannen en deze twee vrouwen). Wij kunnen een bijdrage leveren en we durven het ook.” Zijn ze voorbeeldvrouwen? “Of je wilt of niet, de omgeving ziet ons als voorbeeld”, aldus Naciye.
Het moskeebestuur heeft, net als een kerkbestuur, geen bemoeienis met de religie. Het is vooral organisatorisch werk, niet betaald en veel tijd vergend. Toch rijst de vraag of de vrouwen zich zien als intermediair tussen de islam en de Nederlandse samenleving.
Hilal: ”Ik doe dit werk als mens. Ik zie mezelf als mens. Ik vind geloof heel belangrijk voor mezelf, maar niet zozeer om het uit te dragen. Het geloof geeft me houvast, het is een leidraad en het is een persoonlijke zaak. Het laat me stil staan bij mezelf, wat heb ik vandaag bereikt. Dat is niet specifiek voor de islam.” Hilal is vertrouwd met het katholieke geloof. Ze heeft de katholieke pabo gedaan, werkt op een katholieke basisschool en zit daar in de werkgroep catechese. “Daar is de school heel trots op.”
Naciye bezocht twee jaar geleden de kerstnachtmis en vond het prachtig. “Voor mij zijn God en Allah één. Ja, ik ben absoluut gelovig. Geloof is van mij persoonlijk. Ik hoef dat niet naar buiten uit te dragen door bijvoorbeeld mijn kleding. Ik draag bewust geen hoofddoek, maar de ander is daar vrij in. Ik wil mensen in hun waarde laten.”
Wat vinden jullie van een boerka of een niqaab?
Naciye: “Absoluut onnodig. Gezichtsbedekking gaat te ver, daarmee sluit je je af voor je omgeving. De vrouwen van de profeet Mohammed waren juist erg vrij. Je presentatie is geen bijdrage aan het geloof. Ik wil een gezicht zien, ik wil communiceren. Hier komen nooit vrouwen in een boerka.”
Als wordt gezegd dat de islam vrouwonvriendelijk is, wat antwoord je dan?
Naciye: “Dan geef ik mezelf als voorbeeld. Ik heb aan de universiteit gestudeerd, ik heb een goede baan. Ik loop niet een paar passen achter mijn man. Dat heeft ook niets met de islam te maken, dat is cultuur bepaald.”
Hilal is het daar mee eens. Ze werkt op een ‘witte’ school in de Reeshof en merkt dat ouders het bijzonder vinden dat zij een ander beeld geeft van de islam.
Toch erft de vrouw in het islamitisch recht minder en telt haar stem minder zwaar dan die van de man.
Hilal: “Je moet dat in de context van de tijd plaatsen. In de tijd van Mohammed (zevende eeuw) telden vrouwen helemaal niet mee. Toen was het een vooruitgang dat er erfrecht voor vrouwen was. We leven in het nu en in Nederland en moeten ons aanpassen aan de wetten van hier. De stem van de vrouw die minder telt? Voor mij staat vrouwelijk voor emotioneel en mannelijk voor rationeel. Bij beslissingen mag emotie nooit de doorslag geven.”
Dat is puur interpretatie.
Hilal: “De Koran bestaat uit figuurlijk taalgebruik. Je moet zelf onderzoeken en niet klakkeloos overnemen. Moslims leven niet allemaal op dezelfde manier. Je moet het woord van God vertalen naar het nu. De Koran is de basis. Als iemand zegt dat volgens de islam homo's slecht zijn, dan zal ik hem daarop aanspreken. De Koran is een leidraad voor vreedzaam leven."
Willen jullie meer vrouwen naar de moskee trekken?
Beiden: “Ze komen al. Meer vrouwen in bestuursfuncties? We hopen van wel. Nu ze zien dat het dichtbij, in Brabant, goed gaat, zullen meer vrouwen de stap maken.”
Hoe doen de Tilburgse Turken het?
Hilal: “In heel Nederland doen ze het goed. We hebben Albayrak, er zijn Tweede Kamerleden met een Turkse achtergrond. De werkloosheid onder jongeren is klein: de meesten werken. Ik zeg: de integratie is gelukt”
-----------
Verkiezingen bestuur moskee
De verkiezingen voor een nieuw bestuur in de Suleymaniye moskee zijn zondag 21 december 2008 gehouden. Er kon gekozen worden uit twee groepen. De twee vrouwen behoren bij de groep die de afgelopen jaren de scepter zwaaide. De andere groep was, volgens de vrouwen, eveneens divers van samenstelling: jong en oud, maar geen vrouwen.
Bij de verkiezingen voor een nieuw bestuur gaat het vooral om de personen, de twee partijen hebben niet zozeer een eigen programma.
Er werden 264 stemmen uitgebracht op de groep met de vrouwen. De andere groepering kreeg 215 stemmen. De aandachtsgebieden zijn onderling nog niet verdeeld. http://www.suleymaniye.nl/media.htm
